اصول پرورش حافظه
ساعت ٢:٥٥ ‎ب.ظ روز ۱٥ اسفند ۱۳۸۳   کلمات کلیدی:

1- نتايج اكثر تحقيقات نشان مي دهد كه حافظه ، قابل پرورش است و مي توان با آموزش هاي درست آن راپرورش داد و تقويت نمود.

2- مانند عضله ايكه مي توان با تمرين دادن تقويت كرد، حافظه را نيز مي توان تقويت كرد. 

3- تقويت حافظه نه تنها به آموختن روشهاي تازه بستگي دارد ، بلکه به انگیزه قوی نیز نیازمند است.  

4- نياز و همچنين تشخيص دقيق هدف و گام گذاشتن در آن را، مي توان عامل مهمي در شناسايي نكات كليدي مطالب به شمار آورد.  

5- هر قدر مطلبي با مطالب ديگر در ذهن ارتباط داشته باشد حافظه ما آن را بهتر ضبط مي كند.  

6- بر اساس منحني ابينگ هاس بعد از گذشت 24 ساعت تقريباً 70 % مطالب را از ياد مي بريم، بخاطر داشته باشيد حتماَ 24 ساعت اول پس از مطالعه هر موضوعي ، حداقل چند دقيقه آن را تكرار كنيد.  

7- حالت آمادگي براي يادگيري يكي از راههاي تقويت حافظه است(قانون ثرندايك)  

8- تكرارهايي كه بر طبق قاعده و نظم باشند بر نگهداري مطالب خوانده شده موثر است (ثرندايك)  

9- بر طبق تئوري گشتالت، ار ابتدا مطالب را در قالب كلی و چهار چوب كلي فرا بگيريم تأثير آن در فراگيري بيشتر است.(از كل به جزء)  

10- علاقه داشتن به يك موضوع از عواملي مهم در فراگيري يك مطلب بشمار مي آيد.

11- زمينه سازي و كسب اطلاعات مقدماتي و همچنين انگيزه هاي فراگيري يك مطلب و گوشزد كردن محاسن آموختن آن راه مناسبي براي ايجاد علاقه غير مستقيم و ثانوي به يك موضوع و در نتيجه حافظه بهتر است.  

12- انتخاب آگاهانه موضوعاتي كه مطالعه مي شود و مطالبي را كه مي خواهيم ياد بگيريم باعث فعال سازي حافظه مي شود.  

 13- يك قاعده خوب براي گزينش مطالبي كه بايد از مطالعات متفرقه بخاطر بسپاريد آن است كه از خود بپرسيد چه چيزهايي را احتمالاً در هفته و ماه آينده و سال آينده و يا ده سال آينده مي خواهم بخاطر داشته باشم(اين موضوع كه بر مبناي اصل گزينش در حافظه, بيان شده است به طرز كاملاً مشهودي در هدفگذاري رعايت مي گردد)  

14- دقت و توجه، يكي ديگر از مسائلي است كه باعث تقويت حافظه مي شود. وقتي وقت شما در تسخير انديشه هاي پنهان و گريزان است امكان آموختن وجود ندارد.  

15- آغاز درست، سعي كنيد مطالب را از ابتدا صحيح و دقيق ياد بگيريد مطالبي كه در كارهاي بسياري از دانشجويان و دانش آموزان وجود دارد اين است كه موضوعات را بطور دقيق و عمقي مطالعه نمي كنند و باعث فراموشي مي شود. شك و ترديد از عواملي است كه حافظه را كند و ضعيف مي كند. حتي در فراگيري يك مهارت، واصول و مبناهاي اوليه، بسيار مهم هستند و هنگامي كه فردي مهارت لازم را در كاري بدست آورد اعمال ابتدايي آن بصورت يك كار عادي در مي آيد و ديگر نيازي به تمركز روي آنها نيست و قدرت تمركز براي كارهاي بزرگتر، آزاد مي شود.  

16- تركيبي از بكاربستن و فهميدن يك موضوع نقش مهمي در تقويت حافظه نسبت به آن موضوع دارد. كساني كه وقتي مطلبي را مي خوانند، مي فهمند و عملاً آن را تكرار مي كنند تا بصورت ملكه ذهني درآيد به راحتي مي توانند مطالب فراگرفته شده را بخاطر بسپارند و تا مدت هاي زيادي آن را در حافظه نگهدارند و در مواقع مورد نياز فراخواني خوبي نسبت به آن داشته باشند.  

17- آنچه را كه قصد مي كنيم و واقعاً مي خواهيم به ياد بياوريم بيشتر از چيزهايي كه بطور طبيعي مي بينيم ، مي شنويم و يا مي خوانيم، به خاطر مي سپاريم , متمايل كردن انرژي هاي ذهني به سوي يك هدف كه از آن به تمايل ذهني تعبير مي شود يكي از عوامل مهم در بخاطرسپاري مطالب بشمار مي آيد.  

18- با رعايت كليه قواعد و اصول لازم ، بهتر است به حافظه اعتماد داشته باشيد تا در موقعيت هاي مختلف پاسخهاي مناسب تري بدهد.  

19- ارتباط دادن موضوعات به خويشتن و وارد كردن خود در آن و پيدا كردن نقش آن موضوع در زندگي فردي و همچنين يافتن نقاط مشترك بين موضوع و زندگي روزمره و حالات انساني، يكي از موارد بسيار مهمي است كه حافظه را فعال مي كند.  

20- ايجاد ارتباط سازي هاي منطقي(همخواني معقول) و برقراري ارتباطات بين موضوعات باعث مي شود تا آنچه را كه مطالعه مي كنيم و ياد مي گيريم بهتر در حافظه ضبط شود. به قول ويليام جيمز كسي داراي حافظه اي بسيار قوي است كه روي تجربه هاي خود تفكر و تأمل مي كند و تفكرات خود را بطور منظم به يكديگرارتباط مي دهد.  

21- سازمان، (جايي براي هر چيز و هر چيزي در جاي خود) اصلي است كه بايد در حافظه حكومت كند يك حافظه خوب همانند يك سيستم بايگاني است كه به خوبي سازمان يافته و نگهداري شده باشد. وقتي كه مطلبي  اعلام حضور مي كند بايد تصميم بگيريم آن را قبول كنيم نگه داريم يا دور بريزيم پس از تصميم نگهداري بايد تصميم بگيريم آن را چگونه و در كجا و به چه ترتيبي و با چه قاعده و معياري نگهداري كنيم توجه دقيق به همين سلسله مراتب باعث ثبت قويتر مي شود(استفاده از طرحهاي شبكه اي و درخت حافظه و يادداشت برداري هاي منظم و سازمان يافته و همچنين الگوهاي سازماندهي شده خلاق راهي است بسيار مطمئن و كاربردي براي سازماندهي شدن مطالب در حافظه و در نتيجه فراگيري بهتر مطالب )      

22- طبقه بندي مطالب براساس موضوع مفهوم- حروف الفبا- زمان و تاريخ تشابه ها- تفاوت ها- ميزان دشواري- كاربرد وهر دليل ديگري راه مناسبي براي تقويت حافظه محسوب مي شود.  

23- ريز كردن اطلاعات و تشخيص كل و جزء آن نقش زيادي در حافظه دارد. از آجايي كه به تعبير آقاي دكتر جيمزونيلند استاد دانشگاه نيويورك بلعيدن اطلاعات بيشمار بطور يكجا امكانپذير نيست بنابراين بايد  موضوعهاي گسترده را خرد خرد دندان زد و پايين داد. يك مجموعه علمي يا اطلاعاتي را مي توان با يك پازل بسيار بزرگ كه شامل قطعات كوچك بيشماري است مقايسه كرد. چنين مجموعه اي را نمي توان به درستي بازسازي كرد مگر آنكه يك ايده و نقشه كلي از نوع تصوير در ذهن داشته باشيم در فراگيري اطلاعات هم براي اين كه كل را بدانيم بايد از اجزا باخبر باشيم و براي اينكه اجزا را بدانيم بايد از كل آگاهي داشته باشيم.  

(آن دسته از كساني كه با درخت حافظه و طرحهاي شبكه اي كار مي كنند به راحتي مي توانند با يك نگاه خيلي سريع به طرح خود، تشخيص دهند كه كل و جزء مطالب چگونه در آن نوشته مطرح شده است و خيلي زيبا و هنرمندانه نسبت به آن تحليل داشته باشند كه پس از گذشت زماني نه چندان دور به خلاقيت هاي خاصي نائل خواهند گشت و اطلاعات و معلومات آنها براي هميشه به خاطر سپرده مي شود.)  

24- سعي كنيد اهميت و ارزش يك مطلب را تشخيص بدهيد و به آن علاقه پيدا كنيد يا دست كم ارزش به يادآوري آن و زمان آن را روشن نماييد.  

25- توجه خود را با تمام حواس به آن معطوف كنيد.(استفاده از حواس ديگر نقش زيادي در حافظه دارد)  

26- اطمينان حاصل كنيد كه آن را بخوبي فهميده ايد.  

27- استفاده از يادداشت برداري هاي خلاق و هدفمند و با استفاده از رنگهاي مختلف كه جنبه هاي هنري خاصي در آن مشاهده شده بسيار توصيه مي شود.  

 28- استفاده از نظام هاي و ابزارهاي مختلف براي يادگيري.  

29- استفاده از كدسازي(براي اعداد...)  

30- استفاده از تداعي هاي تجسمي(فيلمنامه- تصوير برداري- نمايش)  

31- براي اينكه تصاوير ذهني و تجسم مطالب براي تقويت حافظه موثر واقع شود لازم است شرايط زير رعايت شود:  

      1- تحرك                                              6- عجيب و اغراق آميز  

      2- مضحك بودن    7- ظاهر شدن ديگر حواس(مثل بو ،صدا و...)  

      3- رنگي                                              8- ارتباط سازي خلاق  

      4- تعداد زياد                                   9- تجسم دقيق وشفاف در ذهن  

      5- وارد كردن خود                                10- آرامش در حين تجسم