معتادان گمنام
ساعت ٥:٤٩ ‎ق.ظ روز ۱٧ خرداد ۱۳۸٦   کلمات کلیدی:
معتادان گمنام

برای درمان معتادان بر حسب شرایط آنها راه حل های مختلفی عنوان می شود، اما در بسیاری از مواقع کارشناسان به ترکیبی از این درمان ها اقدام می کنند.اما باید دانست که اثر بخشی این راه ها هنگامی است که یک متخصص و کارشناس کنترل کننده آن باشد.گفتنی است در میان راه های مختلف درمان تمسک به باور های ایمانی و دینی فرد نقش انکارناپذیری در کمک به وی برای درمان دارد.

روان درمانی فردی

در روان فردی معتادان به مواد مخدر مسائل بسیار مهم و سودمندی در نظر گرفته می شود که از جمله آنها ایجاد رابطه مثبت با بیمار معتاد از طریق پذیرش بی قید و شرط او به عنوان یک انسان دردمند و نیازمند، آشنا کردند بیمار با ویژگی های شخصیتش از طریق روش های روانکاوانه به منظور ایجاد تغییر یا تعدیل لازم در آن ویژگی ها، تقویت صفات مثبت شخصیتی و تصحیح افکار و اعتقادات افراطی از طریق بحث های شناختی، آموزش مهارت های اجتماعی به منظور توانا ساختن بیمار در برخورد مناسب با موقعیت های اجتماعی، آموزش مهارت های مقابله با استرس و روش های مناسب، حل مسئله در بحران های زندگی و استفاده بهینه از استعدادها خود می توان اشاره کرد.

در آن نوع از روان درمانی ملاک بهبودی عبارت است از تغییر در باورها و نگرش ها، بالا بردن اعتماد به نفس، احساس خودکفایی، لذت از زندگی و ارتباط سالم با دیگران که همه این تغییرات از اهمیت بسزایی برخوردار است.

خانواده درمانی

روان درمانی خانواده؛ باتوجه به اینکه اختلالات رفتاری فرزندان با مشکلات روانی پدر و مادر ارتباط دارد می تواند اغلب موارد فرض را بر این گذاشت که اختلال رفتاری فرزندان از بافت زندگی خانواده او نشات می گیرد. ناراحتی کودک اغلب نشانه وجود اختلال عصبی در مجموعه خانواده او نیز توجه داشت تحلیل های روانی حاکی از آن است که سستی در انجام وظایف سرپرستی از جانب پدر و مادر معمولا پایه غیرمنطقی داشته و اغلب ناشی از اختلال عصبی و به دور از کنترل آنها صورت می گیرد.

در اغلب موارد قصد و عمدی در کار نیست بیشتر والدین می خواهند پدر و مادر های خوبی باشند و کاری در جهت منافع فرزندان صورت دهند، اما با کمال تعجب آنچه در عمل انجام می دهند با تصویر ایده آلی که در ذهن خود دارند مطابقت نمی کند. برای درمان کودکان باید به والدین توجه کرد، اما فقط با توجیه و آموزش نمی توان طرز تلقی های پدر و مادر را اصلاح کرد. برای رسیدن به این مهم بایستی به روش های روان درمانی اقدام کرد و در این بین یکی از شاخه های مهم روان درمانی، خانواده درمانی است خانواده درمانی به عنوان راهی جدید برای رویارویی با آن دسته از مشکلات انسان که قبلا به وسیله یکی از اشکال گوناگون روان درمانی فردی با آن برخورد می شد شکل گرفت و اکنون یک شیوه تازه و ارائه مفهومی جدید از نحوه به وجود آمدن مشکلات است.

پیش از این تصور می شد که مشکلات مذکور عمدتا نتیجه فرآیندهای روانی درونی با آسیب شناسی روانی فرد باشند و لذا عقیده برآن بود که ریشه اغلب مشکلات در تجارب اوایل کودکی است در حالی که رویکرد خانوادگی براین باور استوار گشته که این مشکلات به تعاملات فعلی موجود میان افراد خانواده و گاهی اوقات میان افراد و دیگر سیستم های اجتماعی مربوط هستند. در واقع علت مشکلات افراد درسیستم های اجتماعی با وضعیت حال حاضر آنها فهمیده می شود و نه از تاریخچه و شرح حال گذشته آنها خانواده برای حفظ تعادل خود در مقابل تغییر چه در جهت مثبت و چه در جهت منفی مقابله می کند.

اگر فرزند سر به راه خانواده شب دیر به خانه بیاید، خانواده در مقابلش می ایستد و بالعکس اگر فرزند نااهل خانواده پس از عدم پذیرش وی سر به راه شود خانواده فشار خود را برای تداوم نابه هنجاری او افزایش می دهد. رفتار نابه هنجار معلول رفتار متقابل اعضای خانواده با یکدیگر است. از نقطه نظر این دیدگاه بیماری فرد حتما به رابطه او با همسر و خانواده وی مربوط می شود.

گروه درمانی

روان درمانی گروهی یک نوع درمان کاملا پذیرفته شده روان شناختی است که از تعاملات سازنده بین اعضا و مداخلات یک رهبر آموزش دیده جهت تغییر رفتار غیر انطباقی تفکرات و احساسات افراد مبتلا به نارضایتی استفاده می کند. طی دهه های گذشته تعداد قابل ملاحظه ای از بیماران روانی توسط گروه درمانی مداوا شده اند. گروه درمانی برای بیماران بستری سرپایی و در خیلی دیگر از موقعیت های اجتماعی قابل اجرا می باشد. همچنین برخی اصول روان درمانی گروهی با موفقیت زیادی در زمینه های اقتصادی آموزشی و به صورت گروه های رویا روی کار بد داشته است.

بسیاری از مسائل و مطالب عنوان شده در روان درمانی گروهی در زندگی روزانه ما به سادگی اتفاق می افتد. تدابیر درمان که مهمترین مسئله مورد بحث در روان درمانی گروهی است تنها به گروه درمانی اختصاص ندارد بلکه در هر گروه عادی کم و بیش وجود دارد. به طور عادی ما در زندگی روزمره خود با افراد و گروه های مختلفی ارتباط داریم که این روابط برای سلامتی ما لازم است البته همه روابط زمینه سلامت بخشی ندارند و حتی بعضی از روابط نیز ناسالم و بیماری زا هستند.

روان درمانی گروهی چیزی جز ارائه شناخت و تصحیح رفتار بیمار گونه نیست رفتاری که باعث شده دیگران از فرد فاصله بگیرند و او تنها منزوی شود شاید یکی از علل رشد درمان های روانی در جوامع بزرگ و پیشرفته مسئله تنهایی و بی همدمی افراد باشد. بنابراین روان درمانی گروهی زمانی ضرورت پیدا می کند که نیاز اجتماعی فرد در ارتباط با دیگران برآورده نشده یا محیط به گونه ای است که هر چند روابط انسانی به حد کافی وجود دارد ولی روابط موجود غلط و ناسالم می باشد.

در بررسی های کلینیکی به عمل آمده از معتادان مشخص شده است که اغلب آنها قبل از اعتیاد دچار بیماری افسردگی بوده و در روابط درون فردی و بین فردی دارای مشکل هستند. معتادان معمولا با خانواده خود روابط سالمی ندارند، همچنین با گروه های طبیعی اجتماعی نیز دچار مشکل هستند. بنابر این پس از طی دوره سم زدایی و ترک جسمی بایستی شرکت در جلسات گروه درمانی با جدیت دنبال شود تا خلاء روابط ناسالمی که قبلا در گروه های طبیعی داشته است برطرف شود و روابط بین فردی به تدریج بهبود یابد.

ناگفته نماند که بر اثر تعامل ایجاد شده در گروه، علاوه بر بهبودی روابط بین فردی روابط درون فردی معتادان نیز دستخوش تحول شده و نگرش های فردی نسبت به خود مثبت شده و نهایتا درمان کامل دنبال می شود.

گروه های خود یار


معتادان گمنام یک منبع یا یک سازمان غیرانتفاعی بین المللی متشکل از معتادان در حال بهبودی است که به شکل محلی و منطقه ای در بیش از 60 کشور جهان مشغول به فعالیت می باشند. اعضا انجمن معتادان گمنام از یکدیگر یاد می گیرند که چگونه بدون مواد مخدر زندگی کنند و به چه طریق از اثراتی که اعتیاد در زندگیشان گذارده است بهبود یابند.

جلسات معتادان گمنام

زیربنای گروه و طرز برخورد اصولی و اساسی معتادان گمنام با مسئله بهبودی برپایه ارزش درمانی استوار است. اعضای این انجمن با در میان گذاشتن تجربیات و نحوه بهبودی خود از اعتیاد فعالانه در جلسات شرکت می کنند. جلسات معتادان گمنام حالتی غیر رسمی دارد و در مکان هایی که توسط گروه ها اجاره شده اند برگزار می شود.

رهبری جلسات و انجام بقیه امور آن را اعضای جلسه به طور نوبتی و داوطلبانه برعهده می گیرند. تمام مخارج جلسات معتادان گمنام و خدمات دیگر از طریق کمک مالی داوطلبانه اعضا و فروش نشریات تامین می شود. هیچ گونه کمک مالی از افراد غیر عضو پذیرفته نمی شود. اکثر جلسات معتادان گمنام به طور مرتب در همان محل و طبق برنامه زمانی همه هفته تشکیل می شود. محل این جلسات معمولا از میان مکان ها، موسسات عمومی و عام المنفعه انتخاب می شود. جلسات معمولا دو نوعند؛ جلسات علنی یا باز و جلسات غیر علنی یا بسته.

حضور در جلسات علنی برای عموم آزاد است جلسات غیر علنی فقط با حضور معتادان برگزار می شود، دستور جلسه و موضوع صحبت در هریک از جلسات با یکدیگر تفاوت های زیادی دارند. در تعدادی از جلسات موضوع خاصی انتخاب می شود و برخی جلسات مخصوص سوال و جواب هستند ولی هدف جلسات همیشه یکی است و آن به وجود آوردن یک محیط مطمئن و مناسب برای بهبودی فرد می باشد.قدم های دوازده گانه اصولی ترین برنامه معتادان گمنام هستند و به منزله قلب این انجمن می باشند.

این قدم ها یکسری دستورالعمل های شخصی را جهت بهبودی ارائه می دهد با بکارگیری این دستورالعمل ها و تماس نزدیک و دائم با سایر اعضا در نتیجه معتادان می آموزند که چگونه از مصرف مواد مخدر خودداری کنند و با فراز و نشیب های زندگی روبه رو شوند.

قدم های دوازده گانه

این قدم ها اصولی هستند که بهبودی را ممکن می سازند.

1ـ ما اقرار کردیم که در مقابل اعتیادمان عاجز بودیم و زندگیمان آشفته شده بود.
2ـ ما به این باور رسیدیم که نیرویی برتر از خودمان می تواند سلامت عقل را به ما باز گرداند.
3ـ تصمیم گرفتیم که اراده و زندگی خود را به خداوند، بدان گونه که او را درک کردیم بسپاریم.
4ـ ما یک ترازنامه اخلاقی بی باکانه و جسورانه از خود تهیه کردیم .
5ـ ما چگونگی دقیق خطاهای خود را به خداوند، به خودمان و به یک انسان دیگر اقرار کردیم .
6- ما کاملا آماده شدیم که خداوند تمام این نواقص شخصیتی ما را برطرف کند.
7ـ ما با فروتنی از او خواستیم که کمبودهای اخلاقی ما را برطرف کند.
8ـ ما فهرستی از تمام کسانی که آزار داده بودیم تهیه کردیم و خواستار جبران خسارت نسبت به تمام آنها شدیم .
9ـ ما به طور مستقیم در هر کجا که امکان داشت از این افراد جبران خسارت کردیم مگر در مواردی که اجرای این امر به ایشان یا دیگران زیان وارد کند.
10ـ ما به تهیه ترازنامه شخصیتی خود ادامه دادیم و هر گاه در اشتباه بودیم سریعا بدان اقرار کردیم.
11ـ ما از راه دعا و تفکر جویای بهتر کردن رابطه آگاهانه خود با خداوند بدان گونه که او را درک می کردیم شدیم و دعا کردیم فقط برای آگاهی از اراده او برای خودمان و قدرتی که آن را به انجام رسانیم.
12ـ با یک بیداری روحانی که در نتیجه این قدم ها پیدا کردیم ما سعی کردیم این پیام را به معتادان برسانیم و این اصول را در تمام امور خود به اجرا در آوریم.

اجتماع درمانی

اجتماع درمانی به شکل کنونی آن نخستین بار در سال 1958معرفی شد و به سرعت کارآیی خود را در درمان و توانبخشی معتادان نشان داد.بازسازی الگوهای رفتاری مخرب که در طول زندگی کسب شده است نیاز به تغییر در بافت اجتماعی داشته و به همین جهت یک برنامه ساخت یافته و نظارتی قوی جهت درمان مسائل رفتاری هنجانی خانوادگی و عاطفی معتادان را طلب می کند.

هدف از ایجاد تغییرات کلی در سبک و شیوه زندگی معتادان، پرهیز از مصرف مواد مخدر، ایجاد صداقت فردی، کسب مهارت های اجتماعی مفید، حذف عقاید ضد اجتماعی و رفتارهای غیرقانونی است. به منظور دستیابی به این اهداف معتادان بایست مدتی را که بسته به نوع برنامه درمانی می تواند از سه ماه تا دو سال باشد دراجتماعات مبتنی بر درمان های روان شناختی و اجتماعی زندگی کنند. محل فیزیکی این اجتماعات بسته به گروه های تحت درمان می تواند متغیر باشد مثل بیمارستان، شهرک های کوچک و...

انواع روش های اجتماع درمانی

TC اجتماعی طبقاتی است و در آن بیماران با سطوح مختلف نگهداری می شوند و به وسیله کارکنانی (Staff) که ارزیابی از وضعیت بیمار و هدایت به سوی تغییر رفتار را به عهده دارند اداره می شوند. در بدو ورود هر بیمار در موقعیتی از این سلسله مراتب قرار می گیرد و رفتن به سطوح بالاتر از راه پیشرفت درمانی و مولد بودن عملی خواهد شد.اقدام به تصمیم گیری ها در مورد وضعیت بیمار، ترخیص، انتقال و اخراج به عهده پرسنل درمان می باشد.

برنامه روزانه ضمن داشتن تنوع کاملا فشرده است .ارزیابی های متعدد از برنامه های TC نشان می دهد که چنین برنامه فشرده و منسجمی برای افرادی که قبلا در موقعیت های نابسامان به هم ریخته و بی نظم زندگی کرده و شخصیتشان براین اساس شکل گرفته است منجر به عدم مصرف مواد و پرهیز از اعمال خلاف خواهد شد. یادگیری به شیوهTC به عنوان یک یادگیری اجتماعی حداقل به سه روش صورت می گیرد؛

1ـ یادگیری از طریق رقابت و عمل
2ـ یادگیری با استفاده از فراگیر بودن شرایط و مشکلات در بین همه اعضا اجتماع
3ـ یادگیری از طریق بروز دادن عواطف فردی مثل رویا، خشم، ترس، آرزوها و رویارویی با آنها

کار درمانی

کار درمانی در اعتیاد عبارت است از ارائه انواع فعالیت ها و روش های درمانی به منظور پیشگیری از اعتیاد، تسریع روند بهبودی و رفع عوارض آن. معمولا معتاد در روابط اجتماعی و سلوک و رفتار دچار مشکل می شود و در نتیجه قدرت کاری تمایل به کار حس تشریک مساعی و احساس مسوولیت وی مختل می شود. لذا برای اینکه فرد بتواند زندگی سودمندی را در اجتماع از سر بگیرد لازم است سلوک و رفتار وی طبیعی شود و احساس مسوولیت و حس اجتماعی را باز یابد .در برنامه های کاردرمانی سعی در آمادگی فرد برای زندگی عادی و روزمره روابط سالم اجتماعی و روبه رو شدن با واقعیات زندگی وجود دارد.

همچنین کاردرمانی علائق انگیزه ها و تمایلات انسانی را پرورش داده، علائم و عوارض بیماری را بهبود می بخشد و فرد را برای سازش با الگوهای موجود و حاکم در زندگی اجتماعی آماده می کند.در کار درمانی افراد با دقت کامل ارزیابی می شوند کمبودها نواقص و نیازهای بیماران به طور کامل مشخص می شود و برای هر فرد متناسب با مشکلات و نیازهایش به برنامه های مفید و موثر تنظیم می شود.